Sanctus Anselmus Cantuariensis
Archiepiscopus Cantuariensis, Doctor Ecclesiae, Pater Scholasticae
(1033-1109)
Sanctus Anselmus anno 1033 Augustae nascitur, in regione Pedemontii, Italiae, in sinu nobilis familiae. Pater eius, Gandulfus, vir erat vitae sociali et publicae deditus, dum mater eius, Ermemberga, mulier profundae pietatis erat quae notabiliter in formatione spirituali filii sui influxit. Ab aetate tenerissima, Anselmus inclinationem insignem ad vitam contemplativam et religiosam monstravit, quod conflictus cum patre suo generavit, qui cupiebat ut primogenitus suus vestigia sua in vita saeculari sequeretur.
Formatio et vocatio
Durante iuventute sua, Anselmus magistro valde rigido et severo creditus est, experientia quae magnum dolorem ei causavit eumque timidum et retractum reddidit. Patres benedictini civitatis suae, cum suo methodo paedagogico amabiliore et comprehensivo, gaudium et fiduciam ei restituere potuerunt. Post mortem matris suae, et propter conflictus cum patre suo, Anselmus domum suam reliquit cum viginti tres annos haberet et longum iter per Burgundiam et Franciam suscepit, veram viam suam quaerens.
Anno 1060 ad monasterium benedictinum Becci, in Normannia, pervenit, fama prioris Lanfranci, magistri theologiae splendidi, attractus. Ibi tandem vocationem suam invenit et habitum benedictinum anno 1061 sumpsit. Progressus eius spiritualis et intellectualis extraordinarius fuit, exemplar vitae monasticae et profunditatis theologicae factus.
Dona et notae speciales
Anselmus ingenio metaphysico exceptioni et capacitate harmonizandi fidem cum ratione excelluit. Gentilitate, humilitate et caritate erga omnes, praesertim erga debiliores, notus erat. Mentem penetrantem possidebat quae ei permittebat veritates fidei maxime complexas cum claritate et rigore logico explicare. Methodus eius paedagogica affectuosa et patiens erat, in contraste cum methodis severis aetatis suae. Spiritum contemplativum profundum et devotionem specialem ad Beatissimam Virginem Mariam habebat, unus ex primis theologis qui Immaculatam Conceptionem systematice defendit.
Ministerium principale
Anno 1063, post discessum Lanfranci, Anselmus prior monasterii Becci electus est, munus quod per quindecim annos cum magna sapientia exercuit. Durante hoc tempore, monasterium ad maximum splendorem suum ut centrum studiorum theologicorum pervenit. Anno 1078 abbas Becci nominatus est, laborem doctrinae et formationis monachorum continuans.
Anno 1093, sexaginta annos natus, Anselmus archiepiscopus Cantuariensis consecratus est, antiquo magistro suo Lanfranco succedens. Episcopatus eius conflictibus cum regibus Gulielmo II et Henrico I Angliae pro defensione libertatis Ecclesiae contra ingerentias potestatis temporalis signatus est. Duo exilia passus est: primum inter 1097 et 1100, et secundum inter 1103 et 1106, durante quibus Romae refugium invenit et per Europam iter fecit. Non obstantibus his difficultatibus, semper firmitatem suam in defensione iurium ecclesiasticorum et mansuetudinem personalem conservavit.
Opera et contributiones importantes
Sanctus Anselmus pater scholasticae consideratur, correns philosophico-theologicus qui Mediam Aetatem characterizavit. Opera eius maxime insignia includunt:
-
Monologion (1076): "Soliloquium de rationibus fidei", ubi argumenta a posteriori de existentia Dei praesentat, ab observatione mundi et gradibus perfectionis in rebus creatis incipiens.
-
Proslogion (1077-1078): "Fides quaerens intellectum", continet celebre argumentum ontologicum existentiae Dei, Deum considerans ut "id quo maius cogitari non potest". Hoc opus cogitationem philosophicam medievalem revolutionavit.
-
Cur Deus Homo (Quare Deus homo factus est, 1094-1098): Tractatus magistralis de Incarnatione et Redemptione, ubi necessitatem explanat ut Deus homo fieret ad ordinem peccato fractum restaurandum. Tractatus gravissimus de hoc themate in tota theologia christiana consideratur.
-
De Veritate (De veritate)
-
De Libertate Arbitrii (De libero arbitrio)
-
De Conceptu Virginali (De conceptu virginali et peccato originali)
-
Meditationes et Orationes: Textus profundae spiritualitatis qui animam eius contemplativam revelant
Opera eius methodo scholastico quem ipse perfecit characterizantur: a fide incipere ad comprehensionem rationalem eius quaerendam, in celebri lemmate suo "Credo ut intelligam" resumpto.
Vita spiritualis
Spiritualitas Sancti Anselmi profunda vita orationis et contemplationis characterizata est. Pro eo, theologia non erat exercitium mere intellectuale, sed quaestio amorosa Dei. Intensam devotionem ad Passionem Christi et ad Virginem Mariam exercuit. Meditationes et orationes eius animam ardentem in amore divino et comprehensionem mysticam mysteriorum christianorum revelant.
Cum magna austeritate monastica vixit, spiritum benedictinum etiam durante episcopatu suo conservans. Caritate erga pauperes et misericordia erga peccatores notus erat. Non obstantibus conflictibus politicis quos affrontare debuit, numquam pacem interiorem neque mansuetudinem suam amisit, exilium praeferens antequam libertatem Ecclesiae compromitteret.
Ultimi anni et mors
Post secundum exilium suum, Anselmus definitive Cantuariam anno 1106 redire potuit, ubi cum magna laetitia a populo suo exceptus est. Tres ultimos annos vitae suae orationi, doctrinae et redactioni ultimorum operum suorum dedicavit.
Sanctus Anselmus die vicesimo primo Aprilis anno 1109, Feria Quarta Sancta, Cantuariae obiit, monachis suis circumdatus. Septuaginta sex annos aetatis habebat et Ecclesiae per quadraginta octo annos ut religiosus et sedecim ut archiepiscopus serviverat. Ultima verba eius desiderium suum vivendi paulo amplius ut quaestionem originis animae, quae tantum eum sollicitaverat, resolvere posset expresserunt, sed se serene voluntati divinae tradidit. In pace mortuus est, sicut vixerat, extraordinarium legatum sanctitatis et sapientiae relinquens.
Canonizatio et legatum
Quamquam cultus eius statim post mortem eius incepit, canonizatio formalis Sancti Anselmi sera fuit. Anno 1494, Papa Alexander VI cultum eius officialiter approbavit. Anno 1720, Papa Clemens XI eum Doctorem Ecclesiae proclamavit, sic extraordinariam importantiam doctrinae eius theologicae et philosophicae pro tota christianitate agnoscens.
Legatum eius intellectuale immensum fuit. Ut pater scholasticae agnoscitur, systema cogitationis quod universitates medievales dominavit. Argumentum eius ontologicum obiectum disputationis philosophicae per plus quam nongentos annos fuit, a cogitatoribus omnium aetatum, ab Thoma Aquinate usque ad Kant, Hegel et philosophos contemporaneos, studium et disputatum.
Sanctus Anselmus demonstravit quod fides et ratio non sunt inimicae, sed sociae in quaestione veritatis. Methodus eius faciendi theologiam per dialogum rationalem, sine renuntiatione fidei, signum in historia cogitationis christianae posuit. Harmoniam inter philosophiam et theologiam defendit, ostendens quod intelligentia humana in mysteria divina profundare potest sine amissione reverentiae et humilitatis coram Mysterio supremo.
Festum liturgicum: dies vicesimus primus Aprilis
"Non quaero intelligere ut credam, sed credo ut intelligam. Nam et hoc credo, quia nisi credidero, non intelligam."
Sanctus Anselmus Cantuariensis nos docet quod fides non est inimica rationis, sed fundamentum eius et lux eius. Vita eius nos invitat ut Deum non solum corde, sed etiam intelligentia quaeramus, in exercitio cogitationis viam legitimam ad contemplationem Mysterii divini invenientes. In mundo qui saepe fidem a ratione separat, exemplum eius nobis in memoriam revocat quod vera sapientia in unione amborum in quaestione amorosa Veritatis supremae consistit.